قطعه ای در پاسخ به شعر غلامعلی حداد

قطعه ای در پاسخ به شعر غلامعلی حداد

پارس کردی جمله را ، پارسی خواندی همه
جاهلی و جاعلی، در چشم دین هر دو خطاست
گر خزف را 'در' خواندی این خطای طبع توست
ور نه کی دریا، به مرداب لجن گفتن سزاست؟
از کدامین فر و فرهنگت، چنینی ژاژخای
از کدامین آیین ترا اینسان غروری نابجاست؟
جز 'زنای با محارم' جز 'زواج محرمان'
شرم کن، خاموش شو، گر اندکت شرم و حیاست
چیست میراث نیاکانت؟ چه آوردی ز هند؟
جز فریب و خدعه و نیرنگ، آثارت کجاست؟
از چه ای روبه، به جلد شیر، و شیرانت حقیر
از لر و تورک و عرب دزدی آنچه که تراست
آنچه دزدیدی و بردی، ای حرامی باک نیست
ای نمک خورده، نمکدانت شکستن نارواست
شعر تو زیباست اما شعر من 'مال من' است
باش تا گویم که از چه شعر تو پرمحتواست
وزنت از ﺍَﻟﻤُﻌﺠَﻢ و معیار اﺷﻌﺎﺭُﺍﻟﻌﺠﻢ
در عروض و قافیه دانی غنایت از چراست؟
گر عجم خوانده ترا آن شیرمرد بادیه
باخرد هرگز نگوید انتسابی ناسزاست
قدر زر نشناختی، ای مرد گوهر ناشناس
هیچ میدانی که ملکت از کجا تا بر کجاست؟
یزد و کاشان و کویر لوت و صحرای نمک
این فقط ملک تو میراث اجداد شماست
دست و دل کوته کن از تبریز و تهران، ای دغل
از سرای شاه قاجار اینچنین گفتن هباست
از صلات شاه غزنه 'رافضی' اکرام یافت
نظم 'نفرت نامه' بهر لقمه ای نان ریاست
'سبک تورکستان' و 'سبک هندی' و 'سبک عراق'
راست گو از خود چه داری؟ مرد را واجب، حیاست
گرچه گفته شهریارو ختم کرده گفتنی
فکر میکردم 'الا تهرانیا' تان، خود، کفاست
من کلام واپسین، با لفظ خود گویم ترا
"ایت هورر، کروان گچر، بالله این شان شماست

آزربايجانيما بير شعر

کاغیذا هوسله او دا قول آتدی، 

  دوداغی آلتیندان گولومسیه رَک. 

  بیر قلم اَسیرلیک هیجران یاراتدی، 

  بیر خالقی یارییا بؤلدو قیلینج تک. 

   اؤز سیوری اوجویلا بو لعلک قلم 

  دلدی سینه سینی آذربایجانین. 

  باشینی قالدیردی، 

  آنجاق دم به دم 

  کسدیلر سسینی آذربایجانین. 

   او گولدو کاغیذا قول چَکن زامان، 

  قییدی اورکلرین هیجران سسینه. 

  او گولدو حاق اوچون دایم چارپیشان 

  بیر خالقین تاریخی فاجیعه سینه. 

   اَیلشیب کناردا توپساققال آغا، 

  هردن موترجیمه سواللار وئریر. 

  چئوریلیر گاه سولا، باخیر گاه ساغا، 

  باشینی یئلله دیب تسبئح چئویریر. 

  قویولان شرط لره راضیییق دئیه، 

  طرفلر قول چکدی مواهیده یه... 

  طرفلر کیم ایدی؟ هر ایکیسی یاد! 

  یادلارمی ائده جک بو خالقا ایمداد؟! 

   قوی قالخسین آیاغا روحو تومریسین، 

  بابکین قیلینجی پارلاسین یئنه. 

  اونلار بو شرطلره سؤزونو دئسین، 

  زنجیری کیم ووردو شیر بیلگینه؟ 

   هانی بو ائللرین مرد اوغوللاری؟ 

  آچین بره لری، آچین یوللاری. 

  بس هانی بو عصرین اؤز کوروغلوسو- 

  قیلینج کوروغلوسو، سؤز کوروغلوسو؟ 

   بابالارین شانی، شرفی، البت، 

  بیزه امانتدیر، بؤیوک امانت... 

  یوخمو قانیمیزدا خالقین غئیرتی؟ 

  بئله ساخلایارلار بس امانتی؟ 

  قوی ایلدیریم چاخسین، تیتره سین جاهان!  

  اورکلر غضبدن 

  جوشسون، پارتلاسین. 

  دایم حاق یولوندا قیلینج قالدیران 

  ایگید بابالارین گؤرو چاتلاسین. 

   قوی اَیسین باشینی ووقارلی داغلار، 

  ماته می باشلاندی بؤیوک بیر ائلین. 

  مرثیه  سؤیله سین آخار بولاقلار، 

  آغیلار چاغیرسین بو گون قیز، گلین!.. 

   طرفلر ساکیتدیر، غضبلی دئییل، 

  محو اولان قوی اولسون، اونلارا نه وار. 

  ایمضالار آتیلیر بیر-بیر، ائله بیل، 

  سئوگی مکتوبونا قول چکیر اونلار. 

   آتیب ایمضاسینی هر کس واراغا، 

  اَیلشیر ساکیتجه کئچیب یئرینه. 

  عئینکلی جنابلا، تسبئحلی آغا، 

  قالخیب اَل ده وئریر بیری-بیرینه. 

  اونلارین بیرلشن بو اللریله 

  آیریلیر ایکییه بیر ائل، بیر وطن. 

  آخیدیب گؤزوندن یاش گیله-گیله، 

  بو دهشتلی حالا نه دئییر وطن؟ 

   بیر دئین اولمادی، دورون آغالار! 

  آخی، بو اؤلکه نین اؤز صاحیبی وار. 

  سیز نه یازیرسینیز بایاقدان بری،- 

  بس هانی بو یوردون اؤز صاحیبلری؟ 

    بس هانی حقیقت، بس هانی قانون؟ 

  قوجادیر بو یوردون تاریخی، یاشی. 

  بس هانی کؤکسونه سرحد قویدوغون، 

  بیر واحید اؤلکه نین ایکی قارداشی؟ 

   گؤرک بو هیجرانا، بو موصیبته، 

  اونلارین سؤزو نه، غرضی ندیر؟ 

  بو خالق ازل گوندن دوشوب ذیللته، 

  اؤز دوغما یوردوندا یوخسا کؤله دیر؟ 

   نئجه آییردینیز دیرناغی اَتدن- 

  اورگی بدندن، جانی جسددن؟ 

  آخی، کیم بو حاقی وئرمیشدیر سیزه، 

  سیزی کیم چاغیرمیش وطنیمیزه؟ 

   نئچه واخت سنگرده هئی اولاشدیلار، 

  گولوستان کندینده سؤودالاشدیلار. 

  بیر اؤلکه ایکییه 

  آیریلسین دئیه!.. 

   گؤی ده گورولدامیش دئییرلر او گون، 

  چؤللری، دوزلری بولودلار سارمیش. 

  او گؤی گورولتوسو اولو بابکین روحویموش، 

  هؤنکوروب فریاد قوپارمیش. 

    گولوستان کندی نین گول-چیچکلری 

  بیر گونون ایچینده سولدو-سارالدی. 

   " گولوستان "  باغلاندی، او گوندن بری، 

  بو کندین آلنیندا بیر لکه قالدی. 

    باغری کؤز-کؤز اولدو  " یانیق کَرَمین "  

  تئللر اینیلده دی، یاندی، نه یاندی. 

  آشیغین سازیندا داها بیر حزین، 

  داها بیر یانیقلی پرده یاراندی. 

   همین گون اؤلکه نی آپاردی سئل، سو، 

  توتولدو چؤهره سی گونون، آیین دا. 

  قوجا نباتی نین عشقی، آرزوسو، 

  او گون باتمادیمی آرپا چاییندا؟ 

   آغلاییب داغلاردان اَسَن کولکلر، 

  بو مشوم خبری عالمه یایدی. 

  سانکی دیله گلدی گوللر، چیچکلر: 

   " بو ایشه قول قویان قوللار سینایدی " . 

    آرازین سولاری غضبلی، داشقین، 

  شیرین نغمه لری آهدیر، هارایدیر. 

  وطن قوشا بنزر، قانادلاری نین 

  بیری بو تایدیرسا، بیری او تایدیر. 

   قوش ایکی قانادلا اوچار، یوکسه لر، 

  من نئجه یوکسه لیم تک قانادیملا؟ 

  اورکلر بو درددن توغیانا گلَر، 

  آخار گؤزوموزدن یاش داملا-داملا. 

   جنابلار، بیر آنلیق دوشوندونوزمو؟ 

  وئردیگینیز حؤکمون آغیرلیغینی؟ 

  بو حؤکمون دهشتی اللیمی، یوزمو؟ 

  بیز نئجه گؤتورک بو گؤز داغینی؟.. 

    باشی کسیلنده بو مغرور ائلین 

  قلبین آغریسینی هیسس ائتدینیزمی - 

  قوجا فوضولی نین، ایگید بابکین 

  اعتیراض سسینی ائشیتدینیزمی؟ 

  جنابلار، بیر دامجی مورککبله سیز 

  دوشونون، نه لره قول چکمیشسینیز؟ 

   بیر دامجی مورککب، بیر وطنداشی 

  قانینا بولاییب ایکییه بؤلدو. 

  بیر دامجی مورککب اولوب گؤز یاشی 

  ایللرله گؤزلردن آخدی، تؤکولدو. 

   مین لکه ووردولار شرفیمیزه 

  وئردیک، صاحیبیمیز یئنه  " وئر "  - دئدی. 

  لاپ یاخشی ائله ییب دوغرودان، بیزه 

  بیری  " باران "  - دئدی، بیری  " خر "  - دئدی. 

  بیزی هم یئدیلر، هم ده میندیلر، 

  آما دالیمیزجا گیلئیلندیلر. 

   حؤکمو گؤر نه قدر بؤیوکموش آنین 

  مؤهور ده باسدیلار واراغا تکرار. 

  یوخ، واراغین دئییل، آذربایجانین 

  کؤکسونه داغ بویدا داغ باسدی اونلار. 

    ایمضالی، مؤهورلو ائی جانسیز واراق، 

  نه قدر بؤیوکموش قوووتین، گوجون. 

  ایل لر بویونجا ووروشدوق، آنجاق 

  سارسیدا بیلمه دیک حؤکمونو بیر گون. 

    ائی کاغیذ پارچاسی، اول هئچ ایکن، 

  یازیلیب، قوللانیب یوخدان وار اولدون. 

  بؤیوک بیر میلتین باشینی کسن، 

  قولونو باغلایان حؤکمدار اولدون. 

    بیر ائلی ایکییه پارالادین سن 

  اؤزون کاغیذ ایکن پارالانمادین. 

 کؤکسونه یازیلان قلب آتشیندن، 

  نییه آلیشمادین، نییه یانمادین؟ 

   آراز سرحد اولدو، اسدی کولکلر، 

  سولار یاتاغیندا قالخدی، کؤپوردو. 

  اوستو داما-داما تاختا دیرکلر، 

  چایین کناریندا صف چکیب دوردو. 

   سولار، سیزدن تمیز نه وار دونیادا؟ 

  لکه دن خالیدیر آخی قلبینیز. 

  باغرینیز آلیشیب نییه یانمادی 

  بو چیرکین عمله قول قویاندا سیز؟ 

    ائی آراز، سپیرسن گؤز یاشی سن ده، 

  کئچدیکجه اوستوندن چؤلون، چمه نین. 

  سنی آرزولارا سد ائیله ینده، 

  نییه قورومادی سولارین سنین؟ 

   دایانیب آرازین بو تاییندا من 

   " جان قارداش "  دئییرم، او دا  " جان "  دئییر. 

  ائی زامان، سورغوما جاواب وئر، ندن 

  سسیم یئتن یئره، الیم یئتمه ییر؟.. 

    قاریشیب گؤزومده، قاریشیب عالم 

درد-دردی دوغراییر، غم-غمدن کئچیر. 

  آرازین اوستوندن کئچه بیلمیرم، 

  آراز دردیم اولوب سینمدن کئچیر. 

    تاختا دیرکلری تورپاغا دئییل، 

  قویدولار فوضولی دیوانی اوسته. 

  یارییا بؤلوندو یوز، یوز اللی ایل 

  گرایلی، بایاتی، موغام، شیکسته. 

   دمیر چپرلری عشقیم، دیلگیم، 

  تاریخیم، عنعنه م اوسته قویدولار. 

  یارییا بؤلوندو جانیم، اورگیم، 

  یارییا بؤلوندو آرازدا سولار. 

    تاختا دیرکلری قویدولار آخ، آخ! 

  قلبیمین، روحومون، دیلیمین اوسته. 

  بیز گولدوک، آغلادیق، یئنه ده آنجاق 

  بیر سازین، بیر تئلین، بیر سیمین اوسته. 

   اورکدن اوره یه کؤرپو؟ بیر دایان! 

  دردیمیز دینیرسه، بیر سازین اوسته 

  شهرییار یارالی میصراعلاریندان 

  کؤرپو سالمادیمی آرازین اوسته؟! 

    بو تایدان او تایا آخیشدی سئل تک 

  گؤزه گؤرونمه یهن کؤنول تئللری. 

  بو سئلین اؤنونو نه چای، نه دیرک 

  کسه بیلمه میشدیر یوز ایلدن بری. 

     آغالار بیلمه دی بیردیر بو تورپاق 

  تبریز ده، باکی دا آذربایجاندیر. 

  بیر ائلین روحونو، دیلینی آنجاق 

  کاغیذلار اوستونده بؤلمک آساندیر. 

    بؤل، کاغیذ اوستونده، بؤل، گئجه-گوندوز، 

  تورپاغین اوستونه دیرکلر ده دوز، 

  گوجونو، عزمینی تؤک ده مئیدانا، 

  قوشوندان، سیلاحدان سد چک هر یانا. 

  تورپاغی ایکییه بؤلرسن، آنجاق 

  چتیندیر بدنی جاندان آییرماق! 

    آییرماق کیمسه یه گلمه سین آسان 

  بیر خالقین بیر اولان دردی-سرینی. 

  او تایدان بو تایا مصطفی پایان 

  اوخویور واحیدین غزللرینی. 

    دولاندی زمانه، دؤندو قرینه، 

  شاعیرلر اود تؤکدو یئنه دیلیندن. 

  وورغونون او حسرت نغمه لرینه 

  شهریار سس وئردی تبریز ائلیندن: 

      " حییدر بابا، گؤیلر قارا دوماندی، 

  گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندی. 

  بیر-بیریندن آیریلمایین، آماندیر، 

  یاخشیلیغی الیمیزدن آلدیلار، 

  یاخشی بیزی یامان گونه سالدیلار. 

    بیر اوچایدیم بو چیرپینان یئلینن، 

  قوووشایدیم داغدان آشان سئلینن، 

  آغلاشایدیم اوزاق دوشن ائلینن. 

  بیر گؤریدیم آیریلیغی کیم سالدی، 

  اؤلکه میزده کیم قیریلدی، کیم قالدی "

اؤيرنجي

اويرنجي ؛
ایسته ییرسن کی،معلّم،بیز اورک دن باریشاق
آغزیمیــزدا دیلیمیــز وار،قوی او دیلــده دانیشاق
مــدنیّت بورومـــوش علـــم ایلـــه دونیـــا اوزونــو
داها تنبل لییی آت گل گئجه_ گوندوز چالیشاق
اويرتمن ؛
اشـتباه ائیلمــه یین وار هر ایشین قاعـده سی
او شیرین یئرلــی دیلـین مرکزه یوخ فایـده سی
امر ائدیبلر کی،سوخام آغزیوا جبـره ن بو دیلـی
دونیادا فارس دیلیدیر جوملـه دیلین والیده سی
:شاگرد
آی معلّـــم اونـــو اؤیــــرنمه یه یــــوخ طـــاقتیمیز
آنا دیلـــده دانیشیب گولــمک اولـوب عـــادتیمیز
چـوخ بؤیوکـدور او غریب دیل جیراجاق آغزیمیزی
بیـــز تصــــوّر ائله دیکــــجه دییشـــیر حـــالتیمیز
:معلّم
سیز اوشاق سیز نه بیلیرسیز ای اوغول یاخشی_یامان
خوراساندا بو دیله حرمــت ائـــدیر پیر و جــــوان
اونلارین خاطیرینــه سیزده گـــرک اؤیــرنــه سیز
سؤزومو رد ائله سـیز دولـت ائدر باشقا گومــان
:شاگرد
آی معلّــم بیــر اوتـان،ری لــی،گیلانی دئییلیک
ائلیمیــز یوردومــــوز آیـــری گـــاوالانلی دئییلیک
آزریســـتاندی بیــــزیم ملّتیمیـــز تاریخـــه بـــاخ
معده دن سؤیله میریک فیکری دومانلی دئیلیک
:معلّم
منــه تــاریخ اوخومــاق اینــدی یاراشـماز بیلیرم
دوزو لاپ زور_زوراکـی حــاققیزی اینکــار ائــدیرم
دیلیزی ترک ائله ییب ایندی گرک فارسلاشاسیز
آدی زی تـــــــاریخین اوّل واراقینــــدان ســـیلیرم
شعری از محمد بی‌ریا